Veilig hijsen begint bij vakbekwaam keuren

Wie werkt met hijs- en hefmiddelen weet dat veiligheid geen abstract begrip is. Het zit in details. In een borgpen die nét niet goed sluit. In slijtage die op het eerste gezicht onschuldig lijkt, maar onder belasting kritiek wordt. Wie zich wil verdiepen in inspectie en certificering kan zich ontwikkelen via een korte cursus keurmeester, waarmee de basis wordt gelegd voor aantoonbare vakbekwaamheid binnen dit specialistische vakgebied.

Waarom keuring meer is dan een controle

Een hijsmiddel dat vandaag probleemloos functioneert, kan morgen risico’s opleveren. Metaal vermoeit. Componenten slijten. Normen veranderen. Wetgeving wordt aangescherpt.

Daarom is keuren geen formaliteit. Het is een systematische beoordeling op basis van duidelijke werkvoorschriften, technische normen en praktijkkennis. Een inspectie beoordeelt of een middel veilig gebruikt kan worden. Een keuring gaat verder: die toetst of het middel voldoet aan alle geldende voorschriften en wordt vastgelegd in een officieel rapport.

Dat verschil lijkt subtiel, maar is fundamenteel.

Wet- en regelgeving als fundament

Binnen de hijs- en hefindustrie vormen Europese richtlijnen en nationale wetgeving het uitgangspunt. Denk aan de Machinerichtlijn en de Richtlijn Arbeidsmiddelen. Deze kaders worden vertaald naar praktische werkvoorschriften waarin exact staat beschreven welke handelingen uitgevoerd moeten worden bij inspectie, keuring en – indien nodig – beproeving.

Dat betekent:

• Controle op slijtage, vervorming en scheurvorming

• Toetsing van markeringen en CE-markering

• Beoordeling van documentatie en vorige keuringsrapporten

• Vastlegging van bevindingen volgens vast format

Door deze gestructureerde aanpak ontstaat eenduidigheid. Geen ruimte voor interpretatieverschillen, geen willekeur. Alleen toetsbare kwaliteit.

Boven de Haak en Onder de Haak

Hijs- en hefmiddelen worden grofweg verdeeld in twee categorieën.

Boven de Haak omvat onder meer loopkranen, portaalkranen, zwenkkranen en vast opgestelde takels. Installaties die vaak permanent onderdeel zijn van een productieomgeving.

Onder de Haak betreft het hijs- en hefgereedschap: kettingwerk, staalkabels, haken, sluitingen, hijsbanden, rondstroppen, hijsklemmen en valbeveiligingsmiddelen.

Juist in deze laatste categorie schuilt een groot risico. Deze middelen worden frequent verwisseld, verplaatst of intensief gebruikt. Kleine beschadigingen kunnen grote gevolgen hebben.

Certificering en aantoonbare vakbekwaamheid

Een keurmeester moet niet alleen technisch inzicht hebben, maar ook aantoonbaar voldoen aan vastgestelde eisen. Certificering speelt daarin een centrale rol.

Examinering vindt plaats onder toezicht van een onafhankelijke certificeringsinstantie. Wie slaagt, ontvangt een persoonsgebonden certificaat van vakbekwaamheid met een geldigheidsduur van vijf jaar. Daarna volgt hercertificering, inclusief verplichte bijscholing en audits.

Die cyclus zorgt ervoor dat kennis actueel blijft. Nieuwe normen. Gewijzigde interpretaties. Technologische ontwikkelingen. Alles wordt meegenomen.

Structurele audits bij aangesloten bedrijven en steekproefaudits bij keurmeesters versterken dit systeem. Het waarborgt dat regelgeving niet alleen bekend is, maar ook correct wordt toegepast.

Veilig hijsen als gezamenlijke verantwoordelijkheid

Veilig hijsen stopt niet bij de keurmeester. Fabrikanten, leveranciers, werkgevers en gebruikers dragen ieder hun deel.

Een werkgever heeft zorgplicht. Een leverancier moet correcte productinformatie verstrekken. Een gebruiker moet middelen tijdig laten inspecteren.

Veilig hijsen is geen individuele taak, maar een ketenverantwoordelijkheid.

Wanneer één schakel verzwakt, ontstaat risico. Daarom is samenwerking binnen de branche essentieel. Werkvoorschriften, kennisdeling en uniforme interpretatie van regelgeving brengen stabiliteit in een omgeving waarin veiligheid continu onder druk staat.

De rol van permanente educatie

Kennis veroudert sneller dan veel organisaties beseffen. Nieuwe materialen, aangepaste normen, veranderende aansprakelijkheidskwesties – het speelveld verschuift constant.

Daarom zijn Keurmeestersdagen, hercertificeringstrajecten en aanvullende opleidingen geen formaliteit, maar noodzaak. Permanente educatie voorkomt routineblindheid. Het dwingt professionals om hun eigen werkwijze kritisch te blijven toetsen.

Bovendien versterkt internationale kennisuitwisseling de kwaliteit van nationale standaarden. Door samenwerking met internationale organisaties ontstaat toegang tot bredere veiligheidsinformatie en richtlijnen.

Kwaliteit zichtbaar maken

Na een goedgekeurde keuring wordt een datumsticker en – indien van toepassing – een goedkeuringssticker aangebracht. Een ogenschijnlijk eenvoudige handeling, maar met grote betekenis. Het is het zichtbare bewijs dat een middel voldoet aan de gestelde eisen.

Daarachter schuilt echter een uitgebreid systeem van werkvoorschriften, onafhankelijke controle, ISO-certificering en klachten- en geschillenprocedures. Die infrastructuur zorgt ervoor dat kwaliteit controleerbaar blijft en niet afhankelijk is van individuele interpretatie.

Van inspecteur naar gecertificeerd keurmeester

Voor inspecteurs die willen doorgroeien, ligt er een duidelijk traject. Opleiding, theorie- en praktijkexamen, certificering en periodieke toetsing.

Die route vraagt inzet. Technisch inzicht alleen is niet voldoende. Begrip van wet- en regelgeving, nauwkeurige verslaglegging en het vermogen om risico’s objectief te beoordelen zijn minstens zo belangrijk.

In een sector waar kleine afwijkingen grote consequenties kunnen hebben, is vakbekwaamheid geen luxe. Het is randvoorwaardelijk.